Nauka geografii, która świeci się w ciemności. Sprawdź Orbito →

Schowek0
Twój schowek jest pusty
Koszyk00,00 zł
Twój koszyk jest pusty ...
Strona główna » Blog » Dlaczego dzieci nie chcą uczyć się przy biurku, a wolą gdzie indziej?

Dlaczego dzieci nie chcą uczyć się przy biurku, a wolą gdzie indziej?

Dziecko nie chce siedzieć przy biurku — nagłówek artykułu GeoKids o nauce na podłodze
Dziecko leży na podłodze z mapą zamiast siedzieć przy biurku — nauka przez ruch  
Leży na dywanie, noga na kanapie, zeszyt przy poduszce — i wcale nic nie psuje, wręcz przeciwnie.

We wrześniu kupuje się biurko. Potem krzesło z regulacją, bo ktoś w sklepie mądrze powiedział, że kręgosłup. Potem lampkę, organizer na kredki i te naklejki z planetami, żeby dziecko w ogóle chciało tam siadać. A dziecko po tygodniu leży na dywanie w salonie, z zeszytem opartym o poduszkę i jedną nogą zarzuconą na oparcie kanapy. Jeśli u Ciebie wygląda to podobnie, to naprawdę nic nie zepsułaś — i zaraz wyjaśnię dlaczego.

Skąd w ogóle wzięło się to biurko

Cały sierpień internet mówi jednym głosem: urządź dziecku idealne miejsce do nauki. Ergonomia, oświetlenie, kolor ściany sprzyjający koncentracji. Nie mam nic przeciwko żadnej z tych rzeczy, ale wszystkie stoją na jednym założeniu, którego nikt nie kwestionuje — że dziecko uczy się siedząc.

Warto zapytać, skąd to założenie się wzięło. Nie z badań nad rozwojem dziecka. Wzięło się z biura. Biurko z krzesłem to mebel wymyślony dla dorosłego, który przez wiele godzin pracuje wzrokiem, na małym formacie, prawie bez ruchu. Dorosły to znosi, bo przez dwadzieścia lat ćwiczył hamowanie ruchu i dziś robi to bez wysiłku. Siedmiolatek jest dopiero w środku tego treningu, mniej więcej w połowie drogi.

Zamiast pytać, jak zmusić dziecko, żeby usiadło, można zapytać odwrotnie: czego ono właściwie szuka na tej podłodze? Odpowiedź jest mniej tajemnicza, niż się wydaje. Szuka miejsca.

Dziecko myśli całym sobą, nie samą głową

Dzieci uczą się geografii przez zabawę leżąc przy interaktywnej mapie świata na podłodze  
Przy mapie rozłożonej na podłodze nauka przestaje wyglądać jak nauka — i właśnie dlatego trwa dłużej.

Zwykle wyobrażamy sobie, że myślenie dzieje się gdzieś w środku głowy, a ciało w najlepszym razie nie przeszkadza. Badania nad rozwojem poznawczym od kilkudziesięciu lat mówią coś dokładnie odwrotnego. Uczymy się przez działanie, dotyk, zmianę pozycji, orientowanie się w przestrzeni. Symbole na kartce przychodzą później i są nadbudową nad tym pierwszym, cielesnym rozumieniem.

Wiercenie się nie jest przeciwieństwem skupienia

Kiedy dziecko huśta się na krześle i wstaje po raz czwarty w ciągu dziesięciu minut, my widzimy rozproszenie. Tymczasem z punktu widzenia jego układu nerwowego dzieje się coś zupełnie innego: ono próbuje utrzymać poziom czujności na tyle wysoki, żeby dalej pracować. Ruch podnosi pobudzenie. Zmiana pozycji odświeża krążenie. Kiedy odbieramy dziecku ruch, nie dostajemy w zamian skupienia — zabieramy mu narzędzie, którym to skupienie samo sobie podtrzymywało.

Kiedy dziecko wstaje, zwykle właśnie myśli

Warto kiedyś zwrócić uwagę na moment, w którym to się dzieje. Przy przepisywaniu z tablicy dziecko potrafi siedzieć całkiem spokojnie. Zaczyna się kręcić dopiero przy zadaniu, nad którym trzeba pomyśleć. Trudniejsze zadanie zwiększa zapotrzebowanie na regulację i wtedy ciało włącza się do pomocy: dziecko wstaje, obchodzi stół, kładzie się na brzuchu, obraca kartkę o dziewięćdziesiąt stopni. Z boku wygląda to jak ucieczka od lekcji. Bardzo często jest ich przetwarzaniem.

Czego biurko nie potrafi dać

Ile naprawdę trwa uwaga siedmiolatka

Nauczyciele wczesnoszkolni posługują się bardzo prostą regułą: kilka do kilkunastu minut skupionej pracy nad jednym zadaniem. Z ogromnym rozrzutem, zależnym od pory dnia, od trudności materiału i od tego, czy dziecko zdążyło coś zjeść w szkole. Co to znaczy w praktyce? Że czterdzieści minut odrabiania lekcji to nie jest jedna sesja, tylko cztery czy pięć krótkich, poprzedzielanych przerwami, których dziecko potrzebuje niezależnie od tego, czy je zaplanowałyśmy.

Afryka wielkości znaczka to nie ta sama Afryka

Mapa dla dziecka rozłożona na podłodze — nauka przez zabawę i ruch  
Podłoga to największy blat w domu. I jedyny, na którym Afryka ma prawdziwy rozmiar.

Biurko narzuca jeden format i jedną perspektywę. Dziecko patrzy z góry, z odległości czterdziestu centymetrów, na kartkę A4. Duża część wiedzy z tego wieku jest z natury przestrzenna: kontynenty, odległości, kierunki, sąsiedztwo państw, bieg rzek. To są informacje, które mają rozmiar i wzajemne położenie, więc kiedy ściśniemy je do A4, tracą jedno i drugie. Afryka wielkości znaczka pocztowego nie jest mniejszą wersją Afryki. To jest już inna informacja.

Podłoga, czyli największy blat w domu

Kiedy dziecko schodzi z krzesła na dywan, robi trzy rzeczy naraz i wszystkie trzy są całkiem rozsądne. Zmienia pozycję kiedy chce — a każda angażuje inne mięśnie, więc może pracować dłużej, zanim się zmęczy. Może się przemieścić, obejść coś dookoła. I dostaje rozmiar, bo podłoga jest po prostu jedyną powierzchnią w domu, na której coś naprawdę dużego może sobie leżeć.

Dziecko, które pokazuje coś palcem na dużej powierzchni, rusza całym ramieniem, a ten ruch zapamiętuje się razem z informacją. Pamięć ruchowa i pamięć przestrzenna trzymają się razem znacznie mocniej, niż podpowiada intuicja. Dlatego dziecko, które sto razy przejechało palcem z Polski do Hiszpanii po mapie leżącej na dywanie, potem po prostu wie, w którą stronę i jak daleko. Nie przypomina sobie. Wie.

Pewien wtorek, o którym pamiętam do dziś

Mama i dziecko wspólnie uczą się geografii przy mapie rozłożonej na podłodze  
Na podłodze dorosły nie stoi nad dzieckiem. Siada obok. I cała dynamika nauki zmienia się w jednej chwili.

Przez lata mówiłam swoim dzieciom „usiądź normalnie”. Odruchowo, kilkanaście razy dziennie, w najlepszej wierze. Pamiętam wtorek, w którym przestałam. Nie doszłam do żadnego mądrego wniosku — byłam zwyczajnie zbyt zmęczona, żeby po raz czwarty wstać z fotela. Młodsze z moich dzieci leżało na dywanie na brzuchu, z brodą na dłoniach, i przez dwadzieścia minut w kompletnej ciszy jeździło palcem po mapie. Herbata mi wystygła. Przy biurku ten sam materiał kończył się zwykle po siedmiu minutach, awanturą i zdaniem „ja tego nie umiem”.

Nie zrobiłam wtedy nic mądrego. Zrobiłam jedną rzecz: nie przerwałam.

Co się zmienia, kiedy nauka schodzi z krzesła

Najszybciej czuć to, że przestaje się być kontrolerem. Nie trzeba pilnować pozycji, więc cała uwaga, która szła na „nie garb się”, wraca do tego, o czym w ogóle jest zadanie. Potem wydłuża się czas. Nie dlatego, że dziecko nagle pokochało naukę, tylko dlatego, że przestaje zużywać połowę zasobów na siedzenie prosto. I zmienia się ustawienie ciał — przy biurku dorosły stoi nad dzieckiem. Na podłodze siedzi obok albo naprzeciwko. Od tego zależy więcej, niż myślimy.

Pięć minut z mapą — rytuały, które działają bez przygotowania

Kraj z wiadomości

W radiu pada nazwa jakiegoś państwa i ktoś idzie sprawdzić, gdzie ono właściwie leży. Trwa to minutę, a kończy się zazwyczaj na czymś zupełnie innym, o czym nikt nie planował rozmawiać.

Palec zawsze startuje z Polski

Zamiast szukać kraju od razu, dziecko rusza za każdym razem z tego samego punktu. Buduje się wtedy nie wiedza o jednym państwie, tylko poczucie odległości, którego z podręcznika nie da się wyciągnąć.

Trzy pytania

Jedna osoba po cichu wybiera kraj, druga ma trzy pytania na zgadnięcie. Na dywanie wychodzi to lepiej niż przy stole, bo obie strony mogą się pochylać nad mapą jednocześnie.

Wieczorna trasa

Palec wędruje od punktu do punktu — Polska, Włochy, Egipt — i przy każdym przystanku pada jedno zdanie. U wielu rodzin ten rytuał zastąpił trzecią bajkę i, szczerze mówiąc, kończy się szybszym zaśnięciem.

Karty w poczekalni

Zestaw kart ze stolicami świata mieści się w kieszeni i ratuje wszędzie tam, gdzie trzeba czymś wypełnić dwadzieścia minut, a alternatywą jest telefon.

Dlaczego mapa dla dziecka działa inaczej niż tablet

Ekran wymaga bezruchu — żeby na niego patrzeć, trzeba trzymać głowę w jednym miejscu i wzrok w jednym punkcie. Cała korzyść z ruchu, o której jest ten tekst, znika w pierwszej sekundzie. Zoom z kolei psuje skalę: kiedy każdy fragment świata da się powiększyć do rozmiaru ekranu, wszystkie kraje robią się tak samo duże i dziecko nie buduje poczucia proporcji, tylko przewija.

Aplikacja prowadzi, podpowiada, nagradza tempo. Zwykła mapa nie robi nic, dopóki dziecko czegoś nie dotknie. Brzmi jak wada, a jest największą zaletą, bo inicjatywa zostaje po stronie dziecka. To ono decyduje, gdzie dziś jedzie.

Jak jest zbudowana mapa, która ma leżeć na podłodze

MundiMap — mapa świata dla dzieci 80x60 jako pomoce edukacyjne na podłodze  
MundiMap rozkłada się na 80 × 60 cm — wystarczająco duża, żeby dziecko musiało się nad nią przemieszczać. Wystarczająco mała, żeby zmieściła się między kanapą a stolikiem.

MundiMap wygląda tak, jak wygląda, dlatego że była projektowana pod podłogę, a nie pod ścianę. To mapa świata dla dzieci, która się składa — więc jej naturalnym miejscem jest dywan albo duży stół, a po zabawie wraca do pudełka i znika. Rozkłada się do 80 na 60 centymetrów: na tyle duży, że dziecko musi się nad nim przemieszczać i sięgać ramieniem, i na tyle rozsądny, że zmieści się między kanapą a stolikiem.

Interaktywna mapa z długopisem do nauki geografii bez ekranu — dziecko dotyka kraju  
Dziecko dotyka kraju piórem, a informacja przychodzi głosem — oczy i ręce zostają wolne, żeby dalej wędrować po mapie.

Zamiast ekranu ma długopis. Dziecko dotyka kraju, a informacja przychodzi głosem — więc oczy i ręce zostają wolne. Można słuchać o Kenii i jednocześnie przesuwać palec w stronę Egiptu. Dźwięk nie przykuwa ciała tak, jak robi to obraz. W środku jest 195 krajów i ponad dwanaście godzin polskich nagrań w ośmiu kategoriach — od zwierząt i roślin po ciekawostki i geografię fizyczną. Żadnej aplikacji, żadnego konta, nic do ładowania. Opracował ją zespół polskich kartografów, a produkt dostał tytuł Zabawki Roku.

Biurko nadal się przydaje

To nie jest tekst przeciwko biurkom, więc dopowiem uczciwie, kiedy biurko wygrywa. Wygrywa przy pisaniu. Kaligrafia, staranne przepisywanie, rysowanie w liniaturze — wszystko, co wymaga precyzyjnej pracy ręki, wychodzi lepiej na twardej, stabilnej powierzchni na właściwej wysokości.

W większości domów sensowny podział wygląda więc tak, że przy biurku się pisze, a na podłodze myśli i szuka. Zeszyt na blacie, mapa na dywanie. To nie są konkurencyjne strefy, tylko dwa różne narzędzia do dwóch różnych rzeczy.

Pytania, które dostaję najczęściej

Dlaczego dziecko nie może usiedzieć przy biurku?

Bo umiejętność hamowania ruchu dopiero się u niego rozwija, a sam ruch pomaga mu utrzymać pobudzenie potrzebne do pracy. Wiercenie się przy trudnym zadaniu częściej jest sposobem na poradzenie sobie z nim niż ucieczką.

Ile czasu dziecko w wieku 7 lat potrafi się skupić?

Orientacyjnie od kilku do kilkunastu minut na jednym zadaniu, z dużymi wahaniami w ciągu dnia. Czterdziestominutowe odrabianie lekcji to w praktyce kilka krótszych odcinków z przerwami.

Czy nauka na podłodze szkodzi kręgosłupowi?

Kręgosłupowi szkodzi przede wszystkim długi bezruch w jednej pozycji, niezależnie od tego, czy to pozycja przy biurku, czy na dywanie. Zmienne pozycje na podłodze angażują różne grupy mięśni, więc same w sobie problemem nie są.

Jak pomóc dziecku, które ciągle się wierci?

Zwykle więcej daje skrócenie odcinka pracy i danie ruchowi legalnego miejsca niż poprawianie pozycji. Część zadania wykonana na dużej powierzchni na podłodze często wystarcza.

Czy sześciolatek potrzebuje własnego biurka?

Niekoniecznie. W tym wieku dużo bardziej liczy się dostęp do wolnej, dużej powierzchni, na której coś może być rozłożone, niż posiadanie osobnego blatu.

Na czym polega nauka przez ruch?

Na wykorzystaniu tego, że ciało bierze udział w przetwarzaniu informacji. Chodzenie, dotykanie, pokazywanie i zmiana perspektywy nie są przerwą w nauce, tylko jej częścią — szczególnie przy treściach przestrzennych, czyli między innymi przy geografii.

Przez pierwsze lata szkoły większość z nas walczy o jedną rzecz: żeby dziecko usiadło. Czasem warto to pytanie odwrócić. Nie „jak sprawić, żeby usiadło”, tylko „co takiego mogłoby leżeć na tej podłodze, żeby czas spędzony na niej był coś wart”.

Odpowiedź nie musi być skomplikowana. Duża powierzchnia, kawałek świata, który da się objąć wzrokiem, i pół godziny bez ekranu, po którym nikt nie jest rozdrażniony.

Reszta dzieje się już bez nas. Dziecko kładzie się na brzuchu i zaczyna przesuwać palcem, a my — pierwszy raz od dawna — nie musimy nic mówić.


Przejdź do strony głównejWróć do kategorii Blog

    ArtGlob.pl Spółka z o.o. ul. Rąbieńska 18, 94-227 Łódź,
    wpisana do rejestru przedsiębiorców prowadzonego przez Sąd Rejonowy dla Łodzi Śródmieścia w Łodzi, XX Wydział Gospodarczy Krajowego Rejestru Sądowego
    pod numerem KRS 0000019252, o numerze NIP 8970012195 o kapitale zakładowym 120 000 złotych.

    USTAWIENIA PLIKÓW COOKIES
    W celu ulepszenia zawartości naszej strony internetowej oraz dostosowania jej do Państwa osobistych preferencji, wykorzystujemy pliki cookies przechowywane na Państwa urządzeniach. Kontrolę nad plikami cookies można uzyskać poprzez ustawienia przeglądarki internetowej.
    Są zawsze włączone, ponieważ umożliwiają podstawowe działanie strony. Są to między innymi pliki cookie pozwalające pamiętać użytkownika w ciągu jednej sesji lub, zależnie od wybranych opcji, z sesji na sesję. Ich zadaniem jest umożliwienie działania koszyka i procesu realizacji zamówienia, a także pomoc w rozwiązywaniu problemów z zabezpieczeniami i w przestrzeganiu przepisów.
    Pliki cookie funkcjonalne pomagają nam poprawiać efektywność prowadzonych działań marketingowych oraz dostosowywać je do Twoich potrzeb i preferencji np. poprzez zapamiętanie wszelkich wyborów dokonywanych na stronach.
    Pliki analityczne cookie pomagają właścicielowi sklepu zrozumieć, w jaki sposób odwiedzający wchodzi w interakcję ze sklepem, poprzez anonimowe zbieranie i raportowanie informacji. Ten rodzaj cookies pozwala nam mierzyć ilość wizyt i zbierać informacje o źródłach ruchu, dzięki czemu możemy poprawić działanie naszej strony.
    Pliki cookie reklamowe służą do promowania niektórych usług, artykułów lub wydarzeń. W tym celu możemy wykorzystywać reklamy, które wyświetlają się w innych serwisach internetowych. Celem jest aby wiadomości reklamowe były bardziej trafne oraz dostosowane do Twoich preferencji. Cookies zapobiegają też ponownemu pojawianiu się tych samych reklam. Reklamy te służą wyłącznie do informowania o prowadzonych działaniach naszego sklepu internetowego.
    ZATWIERDZAM
    Używamy plików cookies, aby zapewnić prawidłowe działanie sklepu oraz — za Twoją zgodą — do celów analitycznych i reklamowych. Możesz zaakceptować wszystkie pliki cookies, wybrać tylko niezbędne lub dostosować ustawienia według własnych preferencji. Więcej informacji znajdziesz w naszej Polityce Prywatności.
    USTAWIENIA
    ZAAKCEPTUJ TYLKO NIEZBĘDNE
    ZGADZAM SIĘ
    /** * Zakładka z filmem Orbito – oficjalne API YouTube. * Klik w miniaturkę = start filmu. Schowanie zakładki = pauza. */